Bảo hiểm xã hội tự nguyện đã được cập nhật, bổ sung thêm nhiều chế độ sau khi Luật BHXH 2024 đi vào hiệu lực từ 1/7/2025. Để quý khách nắm được thông tin nhanh chóng và đầy đủ, bài viết dưới đây đã tổng hợp quy định mới về quyền lợi của người tham gia BHXH tự nguyện 2026.
1. Quyền lợi mới từ 01/7/2025 cho người tham gia BHXH tự nguyện
Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi năm 2024 có hiệu lực từ ngày 01/7/2025 đã bổ sung nhiều quyền lợi quan trọng cho người tham gia BHXH tự nguyện – nhóm vốn trước đây chỉ được hưởng lương hưu và tử tuất. Những điểm mới dưới đây không chỉ giúp nâng cao mức bảo đảm an sinh mà còn khuyến khích người dân chủ động tham gia BHXH sớm hơn.
1.1. Bổ sung mới – trợ cấp thai sản cho BHXH tự nguyện
Một trong những điểm mới nổi bật nhất là việc người tham gia BHXH tự nguyện sẽ được hưởng trợ cấp thai sản nếu đủ điều kiện.
Theo quy định tại Điều 95 và 96 Luật BHXH 2024, mức trợ cấp được hưởng là 2.000.000 đồng cho mỗi con, áp dụng trong trường hợp.
- Nữ sinh con hoặc nhận con nuôi dưới 6 tháng tuổi;
- Nam đang tham gia BHXH có vợ sinh con;
- Trường hợp thai chết lưu từ tuần thứ 22 trở lên cũng được hưởng.
Người tham gia BHXH tự nguyện phải đóng từ đủ 6 tháng trở lên trong vòng 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận con nuôi.
Đây là lần đầu tiên BHXH tự nguyện được bổ sung chế độ thai sản, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc mở rộng chính sách đến nhóm lao động không có quan hệ lao động – vốn trước đây không được hưởng quyền lợi này dù có đóng góp.
1.2. Mở rộng chế độ tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp
Dù BHXH tự nguyện chưa bao phủ hoàn toàn chế độ tai nạn lao động như BHXH bắt buộc, nhưng Luật BHXH 2024 đã tạo cơ chế cho phép người tham gia BHXH tự nguyện có thể được xem xét hưởng chế độ tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp nếu có tham gia thêm các chính sách liên quan theo Luật An toàn, vệ sinh lao động.
- Trường hợp áp dụng:
Người tham gia BHXH tự nguyện được nhà nước khuyến khích kết hợp tham gia các chương trình bảo hiểm bổ sung, thương mại hoặc các chính sách hỗ trợ từ địa phương để phòng ngừa rủi ro nghề nghiệp. - Lợi ích mở rộng:
Đây là bước khởi đầu cho việc xây dựng lộ trình tích hợp BHXH tự nguyện với các chính sách bảo hiểm khác, giúp người dân có thêm lựa chọn để bảo vệ bản thân khi gặp rủi ro nghề nghiệp, nhất là lao động tự do trong lĩnh vực thủ công, nông nghiệp, vận tải, dịch vụ.
Tóm lại, từ 01/7/2025, người tham gia BHXH tự nguyện không chỉ còn là “đóng để hưởng lương hưu”, mà đã có thêm những quyền lợi cụ thể trước mắt, là cơ chế khuyến khích thêm nhiều người tham gia.
2. Quyền lợi về lương hưu BHXH tự nguyện từ 01/7/2025
Một trong những nội dung được người dân quan tâm nhất khi tham gia BHXH tự nguyện chính là quyền hưởng lương hưu hàng tháng khi về già.
2.1. Giảm điều kiện hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm
Theo khoản 1 Điều 98 Luật BHXH sửa đổi, người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng lương hưu khi đáp ứng đủ 2 điều kiện:
- Nam đủ 61 tuổi 3 tháng, nữ đủ 56 tuổi 8 tháng (áp dụng trong năm 2025 và có lộ trình tăng tới 62 tuổi với nam và 60 tuổi với nữ);
- Đã đóng BHXH đủ 15 năm trở lên.
Trước 01/7/2025, người tham gia BHXH tự nguyện phải đóng tối thiểu 20 năm mới đủ điều kiện nhận lương hưu. Việc giảm xuống 15 năm giúp rút ngắn thời gian chờ đợi, đặc biệt có lợi cho những người bắt đầu tham gia BHXH khi đã lớn tuổi.
2.2. Cách tính tỷ lệ hưởng lương hưu
Tại Điều 104 Luật BHXH 2024, lương hưu được quy định tính theo tỷ lệ phần trăm trên mức bình quân thu nhập đóng BHXH, cụ thể:
Tỷ lệ hưởng lương hưu:
- Đối với nam giới:
- Đóng đủ 15 năm: hưởng 40% mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH;
- Từ năm thứ 15 tới 20, mỗi năm đóng được tính tăng thêm 1%
- Sau đó, mỗi năm đóng thêm được tính thêm 2%, tối đa 75%.
- Đối với nữ giới:
- Đóng đủ 15 năm: hưởng 45% mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH;
- Mỗi năm đóng thêm được cộng 2%, tối đa 75%.
Ví dụ: Một người nam đóng BHXH tự nguyện đủ 20 năm, mức bình quân đóng là 3 triệu đồng/tháng, thì lương hưu hàng tháng là: 45% + (5 năm × 2%) = 55% ⇒ 3.000.000 × 55% = 1.650.000 đồng/tháng.
2.3. Tiếp tục đóng sau khi đủ điều kiện để tăng quyền lợi
Theo Điều 100 Luật BHXH 2024, sau khi đã đủ điều kiện hưởng hưu trí (15 năm), nếu người tham gia tiếp tục đóng BHXH thì khi về hưu, ngoài tăng lương hưu hàng tháng, sẽ còn được trợ cấp một lần cho phần thời gian đóng vượt:
Mỗi năm đóng thêm sẽ được nhận trợ cấp bằng 2 tháng mức bình quân thu nhập đóng BHXH.
Ví dụ:
Người đã đóng 17 năm BHXH tự nguyện (vượt 2 năm so với mức tối thiểu) với mức thu nhập 3 triệu đồng, ngoài lương hưu còn được nhận thêm:
2 năm × 2 tháng × 3.000.000 = 12.000.000 đồng trợ cấp một lần.
2.4. Được cấp thẻ bảo hiểm y tế khi nhận lương hưu
Người hưởng lương hưu từ BHXH tự nguyện sẽ được cấp thẻ BHYT miễn phí, với mức hưởng 95% chi phí khám chữa bệnh đúng tuyến. Đây là quyền lợi rất thiết thực, giúp người cao tuổi giảm gánh nặng chi phí y tế.
Như vậy, với quy định mới từ 01/7/2025, việc đạt được quyền hưởng lương hưu trở nên dễ tiếp cận hơn, minh bạch hơn và hấp dẫn hơn. Người dân không cần đợi đủ 20 năm mà chỉ cần 15 năm đã có thể an tâm về một nguồn thu nhập ổn định khi về già, đồng thời còn được cấp thẻ BHYT và hưởng chế độ tử tuất cho thân nhân sau này.
Đọc thêm: Mẫu xin đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện cập nhật mới nhất
3. Quyền lợi về tử tuất – bảo đảm an sinh cho bản thân và gia đình
Khi tham gia BHXH tự nguyện, người dân không chỉ được hưởng lương hưu khi về già mà còn có thể bảo vệ quyền lợi cho thân nhân thông qua chế độ tử tuất, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính khi không may qua đời.
3.1 Trợ cấp mai táng
Nếu người mất:
- Đã đóng BHXH từ đủ 60 tháng trở lên,
- Hoặc đang hưởng lương hưu,
Người lo mai táng được nhận trợ cấp bằng 10 lần mức tham chiếu tại thời điểm mất. Ví dụ: Mức tham chiếu hiện nay là 2.340.000 đồng → trợ cấp mai táng = 23.4 triệu đồng.
3.2 Trợ cấp tuất một lần
Khoản trợ cấp này được chi trả cho thân nhân của người đang tham gia BHXH tự nguyện hoặc đang bảo lưu thời gian đóng, mức hưởng phụ thuộc vào thời điểm và số năm đã đóng:
- Nếu thời gian đóng trước năm 2014:
Mỗi năm được tính trợ cấp bằng 1,5 lần mức thu nhập bình quân làm căn cứ đóng BHXH. - Nếu thời gian đóng từ năm 2014 trở đi:
Mỗi năm được tính 2 lần mức thu nhập bình quân. - Nếu đóng chưa đủ 60 tháng:
Thân nhân được nhận toàn bộ số tiền đã đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất. - Trường hợp người mất có thời gian đóng cả BHXH bắt buộc và tự nguyện:
Thân nhân được hưởng ít nhất 3 lần mức bình quân tiền lương và thu nhập làm căn cứ đóng BHXH.
3.3. Trợ cấp tử tuất đối với người đang hoặc đã nghỉ hưu
Trường hợp người tham gia BHXH tự nguyện đã hưởng lương hưu, hoặc đang tạm dừng hưởng và qua đời, thân nhân sẽ được nhận trợ cấp tuất một lần theo quy định:
- Mất trong 2 tháng đầu kể từ khi nhận lương hưu:
Thân nhân được nhận 48 tháng lương hưu theo mức đang hưởng. - Chết từ tháng thứ 3 trở đi:
Mỗi tháng sẽ giảm 0,5 tháng lương hưu so với mức 48 tháng. Tuy nhiên, mức thấp nhất vẫn là 3 tháng lương hưu.
Ví dụ: Người nghỉ hưu được 10 tháng thì mức trợ cấp là: 48 – (10 – 2) × 0,5 = 44 tháng lương hưu.
Chế độ tử tuất là chính sách hậu thuẫn nhân văn và thực tế, thể hiện trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo vệ không chỉ người tham gia BHXH mà cả gia đình họ. Nhờ đó, người dân có thể yên tâm hơn khi lựa chọn đóng BHXH tự nguyện để vừa lo cho tương lai bản thân, vừa bảo đảm quyền lợi cho người thân khi rủi ro xảy ra.
Đọc thêm: Người tham gia đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện ở đâu?
4. Mức hỗ trợ đóng BHXH từ ngân sách Nhà nước
Nhằm khuyến khích người dân – đặc biệt là nhóm lao động tự do, nông dân, người thu nhập thấp – tham gia BHXH tự nguyện, Luật BHXH sửa đổi năm 2024 (có hiệu lực từ 01/7/2025) tiếp tục duy trì và mở rộng chính sách hỗ trợ mức đóng từ ngân sách Nhà nước. Đây là chính sách nhân văn, giúp giảm gánh nặng tài chính và tạo động lực cho người dân tiếp cận an sinh xã hội lâu dài.
4.1. Mức hỗ trợ với từng đối tượng
Theo quy định khoản 1 Điều 5 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, 4 nhóm đối tượng sẽ được Nhà nước hỗ trợ một phần mức đóng BHXH tự nguyện gồm:
| Đối tượng | Mức hỗ trợ từ ngân sách |
| Người thuộc hộ nghèo | 50% |
| Người thuộc hộ cận nghèo | 40% |
| Người dân tộc thiểu số, vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn | 30% |
| Các đối tượng khác | 20% |
Lưu ý: Người đủ điều kiện thuộc nhiều nhóm thì chỉ được hưởng mức hỗ trợ cao nhất.
4.2. Mức đóng BHXH tự nguyện sau hỗ trợ
Người tham gia BHXH tự nguyện có thể chọn mức đóng theo thu nhập tháng từ thấp nhất là 1,5 triệu đồng (tương ứng với chuẩn nghèo khu vực nông thôn) đến cao nhất là 20 lần mức lương cơ sở.
Ví dụ:
- Mức đóng tối thiểu (1,5 triệu đồng/tháng × 22%) = 330.000 đồng/tháng.
- Nếu thuộc hộ nghèo, được hỗ trợ 50% → Chỉ phải đóng: 165.000 đồng/tháng.
4.3. Thời gian được hỗ trợ đóng
Mỗi người được hưởng chính sách hỗ trợ mức đóng tối đa không quá 10 năm (120 tháng) trong suốt quá trình tham gia BHXH tự nguyện.
Trường hợp đặc biệt như người trên 60 tuổi tham gia đóng một lần để đủ điều kiện nhận lương hưu, thì mức hỗ trợ sẽ được tính tương ứng theo thời gian đóng gộp.
Trên đây là toàn bộ quyền lợi của người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng từ 1/7/2025. Chính sách đã bổ sung những quyền lợi hấp dẫn và giảm bớt điều kiện hưởng để thu hút thêm nhiều đối tượng tham gia, bảo đảm an sinh xã hội.
Bài viết liên quan
- Quyền lợi của người tham gia BHXH tự nguyện
- Mức hưởng lương hưu bảo hiểm xã hội tự nguyện năm 2025
- Có nên tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện không?
- Người tham gia đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện ở đâu?
- Cách tính tiền đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện năm 2022
- Bạn đã biết cách: Đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện như thế nào?
Để lại một phản hồi